گزارش تست UT ورق فولادی را وقتی میتوان معتبر دانست که بدانیم دقیقاً چه چیزی را، با چه استانداردی، با چه کلاس پذیرشی و روی کدام ورق سنجیده است. UT یا Ultrasonic Testing، آزمون غیرمخرب التراسونیک است که عیبهای داخلی ورق مثل لایهلایهشدگی را با امواج صوتی پیدا میکند و در ورقهای مخزن و کاربردهای حساس معمولاً در سفارش میآید. در این راهنما ابتدا آنچه خریدار باید در سفارش مشخص کند و سپس فهرست بررسی گزارش را میبینید. انتخاب گرید برای مخزن در مقایسه گریدهای P355 برای مخزن آمده است.
خریدار چه چیزی را باید در سفارش مشخص کند؟
گزارش UT وقتی قابل سنجش است که الزام آن در سفارش بوده باشد. مواردی که روشن بنویسید:
- استاندارد آزمون و ویرایش: برای ورقهای اروپایی معمولاً استاندارد EN 10160 (آزمون التراسونیک محصولات تخت فولادی با ضخامت 6 mm و بیشتر)، و برای برخی ورقهای ASTM/ASME، استاندارد ASTM A578 / ASME SA-578 مطرح میشود. استاندارد و ویرایش مرجع را همانطور که در مشخصات پروژه آمده بنویسید.
- کلاس یا سطح پذیرش: کلاسها برای بدنه و لبه ورق جدا تعریف میشوند؛ کلاس را از مشخصات پروژه بردارید.
- پوشش آزمون: کل سطح، یک شبکه یا فقط لبهها.
- مدارک: گزارش جداگانه برای هر ورق، یا گواهی که نتیجه UT را اضافه میکند.
- تأییدکننده: نام یا سازمان تأییدکننده نتایج و تکلیف مغایرت.
در جمله سفارش میتوانید بنویسید: «آزمون UT مطابق [استاندارد، ویرایش]، کلاس پذیرش [ ]، پوشش [ ] و گزارش هر ورق.» جای خالیها را پروژه پر میکند.
چکلیست بررسی گزارش UT
گزارش را با این جدول بررسی کنید:
| مورد | سؤال | نشانه مشکل |
|---|---|---|
| شناسه ورق | شماره ذوب و شماره ورق گزارش با ورق تحویلی و گواهی یکی است؟ | شماره یا ابعاد متفاوت؛ گزارش کلی بدون شماره ورق |
| استاندارد | استاندارد و ویرایش با سفارش یکی است؟ | استاندارد دیگر یا ویرایش نامشخص |
| کلاس پذیرش | کلاس بدنه و لبه ذکر شده و برابر سفارش است؟ | کلاس نوشته نشده یا ضعیفتر از سفارش |
| پوشش | کل ورق یا بخشی از آن آزمون شده است؟ | پوشش جزئی بدون توافق |
| دستگاه و پروب | دستگاه، پروب و بلوک مرجع و کالیبراسیون ثبت است؟ | اطلاعات ناقص |
| اپراتور | نام و سطح صلاحیت (مثلاً مطابق EN ISO 9712) ذکر شده است؟ | بدون نام یا صلاحیت |
| نتیجه | نتیجه به صورت واضح پذیرش یا رد و محل نشانهها آمده است؟ | عبارت مبهم |
| تأیید | تاریخ، مهر یا امضا و مرجع تأییدکننده هست؟ | بیامضا |
برای تطبیق شناسهها، راهنمای خواندن گواهی آنالیز را ببینید. بهتر است گزارش UT و گواهی ذوب را کنار هم بگذارید و هر دو را با سفارش مقایسه کنید.
نمونه خلاصه یک گزارش (نمایشی)
نمونه ساختگی است و فقط ساختار را نشان میدهد.
| فیلد | مقدار نمونه |
|---|---|
| شماره ورق و ذوب | 123456-01 / 123456 |
| ابعاد | 12 × 2000 × 6000 mm |
| استاندارد و کلاس | [استاندارد سفارش] / [کلاس سفارش] |
| پوشش | کل سطح + لبهها |
| نتیجه | بدون نشانه فراتر از حد پذیرش |
| اپراتور و تاریخ | نام و سطح صلاحیت / تاریخ |
| تأیید | مهر و امضا |
اگر در نمونه واقعی نشانهای ثبت شده، محل، اندازه و عمق آن را با حد کلاس مقایسه کنید.
چرا برای ورق مخزن مهم است؟
در مخزن تحت فشار، لایهلایهشدگی داخلی میتواند مسیر ترک یا کاهش مقاومت در راستای ضخامت شود. بنابراین پروژهها اغلب UT را برای گریدهایی مثل ورق آلیاژی P355 یا ورق A516 مشخص میکنند. این مقاله انتخاب گرید را بررسی نمیکند؛ آن را از راهنمای گرید و مشخصات پروژه بگیرید.
دو مثال از خواندن گزارش (نمایشی)
مثال 1: گزارش کامل
گزارش شماره ورق 123456-01، استاندارد و ویرایش را با سفارش یکی نوشته، کلاس بدنه و لبه را ذکر کرده، پوشش را «کل سطح و لبهها» اعلام کرده و دستگاه، بلوک مرجع، نام اپراتور و تأیید را دارد. نتیجه: «بدون نشانه فراتر از حد پذیرش». اقدام: گزارش را به سابقه ورق وصل کنید.
مثال 2: گزارش کلی بدون شماره ورق
گزارشی که فقط شماره ذوب دارد و برای «دسته ورق» صادر شده، نمیگوید کدام ورق آزمون شده است. اقدام: از فروشنده گزارش مشخص برای هر شماره ورق بخواهید و تا رسیدن آن، ورق را برای کاربردهای دارای الزام UT مصرف نکنید.
مثال 3: کلاس پذیرش ننوشته
اگر گزارش فقط میگوید «قابل قبول» و کلاس را نگفته، نتیجه با سفارش قابل مقایسه نیست. باید بدانید در برابر کدام کلاس سنجیده شده است. اقدام: توضیح یا گزارش اصلاحی مکتوب.
نگهداری گزارش و پرونده ورق
برای هر ورق دارای UT، یک پوشه بسازید که شامل سفارش، گواهی ذوب، گزارش UT و هر مکاتبه مغایرت باشد. اگر ورق بعداً بریده میشود، شناسه قطعات را به همان پوشه وصل کنید. زمان نگهداری را مشخصات پروژه تعیین میکند.
وقتی گزارش مغایرت دارد، چه کسی تصمیم میگیرد؟
- مغایرت را مکتوب کنید و عکس یا اسکن گزارش را نگه دارید.
- ورق را تا تصمیم کنار بگذارید و مصرف نکنید.
- از فروشنده یا آزمایشگاه توضیح و گزارش اصلاحی بخواهید.
- اگر نشانه در گزارش ثبت شده، تصمیم پذیرش، ترمیم یا رد را مسئول فنی پروژه یا بازرس تعیینشده در مشخصات میگیرد، نه فروشنده یا انباردار.
- نتیجه تصمیم را ضمیمه سابقه ورق کنید.
سوالات متداول
آیا گواهی ذوب جای گزارش UT را میگیرد؟
خیر، مگر اینکه نتیجه UT در گواهی با همان جزئیات (استاندارد، کلاس، پوشش) آمده باشد. در غیر این صورت گزارش جداگانه بخواهید.
آیا UT همه عیوب ورق را پیدا میکند؟
UT برای عیبهای داخلی صفحهای مناسب است، اما همه عیوب سطحی یا هر جهتی را پوشش نمیدهد. دامنه آزمون را در استاندارد و مشخصات بخوانید.
گام بعدی
در استعلام ورق مخزن، استاندارد UT، کلاس پذیرش، پوشش و نوع گزارش را در سفارش بنویسید و پیش از ارسال بار، نمونه گزارش را برای بررسی بخواهید.
